HK Bilişim1 7 dk okuma
Kısa cevap: Önce siteyi mobil veriyle, başka bir cihazdan açın; sorun yalnız sizde olabilir. Herkeste açılmıyorsa ekrandaki hatayı not edin, çünkü hangi katmanın bozulduğunu o söyler. Bakış sırası hep aynıdır: alan adının süresi, DNS kayıtları, hosting hesabı, SSL sertifikası ve en son sitenin yazılımı. Her katmanın sorumlusu ayrıdır; doğru kişiye doğru bilgiyle yazmak gidip gelmeyi azaltır.
Önce: sorun yalnız sizde mi?
Siteyi telefondan, Wi-Fi'ı kapatıp mobil veriyle açın. Bir de başka bir cihazdan ya da tarayıcının gizli penceresinden deneyin. Mobil veride açılıyor, ofisteki ağda açılmıyorsa sorun büyük ihtimalle sitede değil, o ağda ya da bilgisayarınızdadır: modem, güvenlik yazılımı, tarayıcı eklentisi. Bu durumda ziyaretçileriniz siteyi görüyordur.
Dışarıdan bir göz için adresinizi ücretsiz taramaya yazabilirsiniz. Tarama sitenizi kendi sunucumuzdan açmayı dener; açamazsa bağlanamadığını söyler, açabiliyorsa sorun büyük ihtimalle sizin tarafınızdadır. Chrome'un kendi yardım sayfası da tarayıcının gösterdiği hata kodlarını tek tek açıklar.
Ekranda ne yazıyor?
Hata ekranındaki yazı ya da kod, sorunun hangi katmanda olduğunu söyler. Ekran görüntüsü alın; aşağıdaki tablo ilk nereye bakacağınızı ve kime yazacağınızı gösterir.
| Ekranda | Ne demek | Önce bakılacak yer |
|---|---|---|
| DNS hatası | “Bu siteye ulaşılamıyor” ve DNS_ |
Alan adının süresi ve DNS kayıtları. Kayıt firması ya da DNS'i yöneten panel. |
| Bağlantı hatası |
ERR_ |
Hosting hesabı ve sunucu. Hosting firması. |
| Bağlantınız gizli değil |
Tarayıcı sitenin SSL sertifikasına güvenmiyor. | Yalnız sizin cihazınızda çıkıyorsa önce cihazın tarih ve saati. Herkeste çıkıyorsa sertifikanın süresi ve kapsadığı adresler: hosting firması ya da siteyi yapan. |
| 403 | Forbidden: sunucu sayfayı buluyor ama göstermeyi reddediyor. | Dosya izinleri, güvenlik kuralları, hesabın durumu. Hosting firması. |
| 500 | Internal Server Error: sunucu sayfayı üretirken hata aldı. | Sunucunun hata kaydı, son değişen eklenti ya da ayar. Siteyi yapan ve hosting firması. |
| 502, 503 | Bad Gateway, Service Unavailable: sunucu ayakta ama arkasındaki uygulama cevap vermiyor, aşırı yüklü ya da bakımda. | Hosting firmasının duyuruları ve sunucu durumu. Hosting firması. |
| Kritik bir hata oluştu |
“Bu web sitesinde kritik bir hata oluştu”: WordPress'in kodu çalışırken durdurucu bir hata aldı. | Son kurulan ya da güncellenen eklenti, tema, PHP sürümü. Siteyi yapan. |
| Beyaz sayfa | Hata var ama ekrana yazılmıyor. | WordPress'te kritik hatayla aynı yerler. Siteyi yapan. |
Kodlar Chrome'un yazdığı biçimde. Diğer tarayıcılar farklı bir metin gösterir, katman aynıdır. Hosting firmasının logolu bir “hesap askıya alındı” ya da alan adı firmasının reklamlı bir park sayfası görüyorsanız, sebep teknik değil idari olabilir: ödenmemiş bir yenileme.
Sırayla bakın: beş katman
Ziyaretçinin isteği siteye ulaşana kadar sırayla beş katmandan geçer. Üstteki katman bozuksa alttakilere hiç sıra gelmez; bu yüzden aramaya en üstten başlayın.
1. Alan adının süresi dolmuş olabilir
Alan adı süreli kiralanır. Süresi dolunca site bir sabah birden açılmaz olur ya da yerine kayıt firmasının park sayfası çıkar; o alan adıyla çalışan e-posta adresleri de durur. Bitiş tarihi kayıt firmanızın panelinde ve faturalarınızda yazar. Yenileme hatırlatmaları siteyi yaptıran eski bir çalışanın ya da siteyi yapan firmanın e-postasına gidiyor olabilir; gelen kutunuzda bulamıyorsanız sebep bu olabilir.
Kime: alan adının kayıtlı olduğu firmaya. Alan adı kimin adına kayıtlı, bilmiyorsanız şimdi öğrenmenin tam zamanı; bu sorunun neden önemli olduğunu hazır site mi, özel site mi yazısında anlattık.
2. DNS kayıtları değişmiş olabilir
DNS, alan adınızı sitenin durduğu sunucunun adresine çevirir. Hosting firmasını değiştirdiyseniz, alan adının ad sunucuları başka bir firmaya çevrildiyse ya da biri DNS panelinde bir kaydı sildiyse site açılmaz. Değişiklik yayılırken bir süre bazı ağlarda eski, bazılarında yeni adres görünebilir; “bende açılıyor, müşteride açılmıyor” durumunun bir sebebi budur.
Kime: DNS'i hangi panel yönetiyorsa ona. Bu bazen kayıt firması, bazen hosting firması, bazen de Cloudflare gibi ayrı bir hizmettir. Hangisi olduğunu bilmiyorsanız kayıt firmanıza “alan adımın ad sunucuları nereyi gösteriyor?” diye sorun.
3. Hosting hesabında sorun olabilir
Hosting de süreli ödenir. Kayıtlı kartın süresi geçtiyse yenileme çekilmemiş, hesap askıya alınmış olabilir. Disk ya da veritabanı kotası dolduğunda da site hata vermeye başlayabilir. Sunucunun kendisi arızalıysa ya da bakımdaysa hosting firmasının duyuru veya durum sayfasında yazar.
Kime: hosting firmasına. Panelinize girebiliyorsanız önce hesap durumuna ve faturalara bakın; askı ya da ödenmemiş yenileme orada yazar.
4. SSL sertifikası geçersiz olabilir
Tam sayfa “Bağlantınız gizli değil” uyarısı çıkıyorsa site çalışıyordur ama tarayıcı sertifikaya güvenmiyordur: süresi dolmuş ya da girilen adresi kapsamıyordur. Uyarı yalnız sizin cihazınızda çıkıyorsa önce cihazın tarih ve saatine bakın; yanlış saat, HTTPS'i tarayan bir antivirüs ya da otel/kafe ağının giriş sayfası da aynı uyarıyı çıkarır. “Sayfa sizi çok fazla yönlendirdi” (ERR_TOO_MANY_REDIRECTS) de bir HTTPS ayar sorunudur: http ile https arasında ya da www ile çıplak adres arasında bir döngü kurulmuştur. Uyarıların ayrımı ve adım adım çözüm “güvenli değil” uyarısı rehberinde.
5. WordPress: kritik hata ve beyaz ekran
Üst dört katman sağlamsa sorun sitenin kendi yazılımındadır. WordPress sitelerde ilk soru şudur: son ne değişti? Yeni kurulan bir eklenti, otomatik güncellenen bir eklenti ya da tema, hosting panelinde yükseltilen PHP sürümü. Sorunun başladığı saatle değişikliğin saatini yan yana koyun.
WordPress kritik hata aldığında sitenin yönetici e-posta adresine bir kurtarma bağlantısı gönderir. Gelen kutusuna ve gereksiz klasörüne bakın; bağlantıyla panele girip sorunlu eklentiyi kapatabilirsiniz. Panele giremiyorsanız hosting panelindeki dosya yöneticisinde wp-content/plugins altındaki şüpheli eklentinin klasör adını değiştirmek onu kapatır. PHP sürümü yeni değiştiyse bir önceki sürüme dönmek de denenebilir.
Bu adımlardan önce sitenin güncel bir yedeği var mı, hosting firmanıza sorun. Dosya yöneticisi size yabancıysa denemeyin; siteyi yapan kişiye bırakın. Yanlış klasörü silmek, sorunu bir kapanmadan bir kayba çevirebilir. WordPress'in bu tür bakım yüküyle ilgili artı ve eksilerini WordPress mi, özel yazılım mı yazısında tartıştık.
Kime ne yazmalı?
Sorumluyu tabloya göre seçin: alan adı için kayıt firması, DNS için onu yöneten panel, bağlantı ve 4xx/5xx hataları için hosting firması, kritik hata ve eklenti sorunları için siteyi yapan kişi ya da firma. Mesajınızda şunlar olsun:
- Sitenin tam adresi; www ile ve www olmadan ikisini de deneyin.
- Sorunun başladığı gün ve saat, ilk fark ettiğiniz an.
- Ekrandaki yazının tamamı ya da ekran görüntüsü.
- Hangi cihaz ve ağ; mobil veride ve başka cihazda da aynı mı.
- Son yapılan değişiklik: güncelleme, ödeme, firma ya da ayar değişikliği.
Örnek: “Merhaba, alanadiniz.com 2 Kasım saat 09.30'dan beri açılmıyor. Chrome'da ‘Bu web sitesinde kritik bir hata oluştu’ yazıyor, ekran görüntüsü ekte. Telefonda mobil veriyle de aynı. Dün akşam iki eklenti güncellendi.”
Panel ya da hosting şifrenizi mesajla göndermeyin. Erişim vermeniz gerekiyorsa firmanın kendi destek kanalını ya da panelin kullanıcı ekleme özelliğini kullanın, iş bitince şifreyi değiştirin.
Site açıldıktan sonra
Önce dışarıdan kontrol edin: siteyi telefondan mobil veriyle açın, sonra adresinizi ücretsiz taramada deneyin. Rapor sayfanın açıldığını, HTTPS'in çalıştığını ve sertifikanın bitişine kaç gün kaldığını gösterir.
Sonra bir dahakine hazırlanın. Alan adı ve hosting hesabının sizin adınıza olduğunu, yenileme e-postalarının güncel bir adrese gittiğini ve otomatik yenilemenin açık olduğunu kontrol edin; bitiş tarihlerini takviminize yazın. Hosting firmanıza yedeğin ne sıklıkla alındığını ve nasıl geri yükleneceğini sorun. Eklenti güncellemelerini toplu ve yedek aldıktan sonra yapın.
Sorunu müşteriden duymamak için Dijital Nöbetçi sitenizin açılıp açılmadığını seçtiğiniz aralıkla kontrol eder ve değişikliği tarihiyle kayda geçirir. Site açılıyor ama Google'da çıkmıyorsa bu başka bir sorundur; o rehber oradan başlar.