HK Bilişim1 7 dk okuma
Kısa cevap: Süresi dolan .com.tr alan adının kullanımı iki ay durdurulur ve bu sürede sahibi hâlâ yenileyebilir; .com'da bekleme süresini kayıt firması belirler, silinirse 30 günlük bir kurtarma süresi vardır. İlk iş, alan adını aldığınız kayıt firmasına yazmak. Alan adının kimde olduğuna TRABİS ya da ICANN sorgusundan bakarsınız. Siteyi devralırken dört şeyi isteyin: alan adı sizin adınıza, kayıt paneli sizin e-postanızla, hosting erişimi ve tam yedek, e-posta kutularının yeri.
1. Alan adının süresi dolunca ne olur?
Alan adı bir kez alınıp sonsuza dek sizde kalmaz; belli bir süre için tahsis edilir. Süre bitip yenilenmezse önce adres çalışmaz, sonra alan adı başkasının alabileceği hâle gelir. Arada bir kurtarma penceresi var; uzunluğu uzantıya göre değişiyor.
.com.tr ve diğer .tr uzantıları
.tr uzantılı alan adlarını TRABİS yönetiyor; alan adını siz doğrudan TRABİS'ten değil, bir kayıt kuruluşundan alırsınız. Kurallar İnternet Alan Adları Yönetmeliğinin 9. maddesinde:
- Hatırlatma. Kayıt kuruluşu, süre bitmeden en az üç ay önce alan adı sahibini en azından e-postayla bilgilendirir. Bu e-posta, kayıtta yazan adrese gider; adres eski firmanınsa hatırlatma size hiç ulaşmaz.
- Bitişten sonra. Süre sonuna kadar yenilenmeyen alan adının kullanımı iki ay durdurulur. Bu sürede sahibinin başvurusuyla yenilenebilir.
- Yenilenmezse. Alan adı yeniden tahsise açılır, yani başkası alabilir.
Yönetmeliğe göre alan adı bir seferde en az bir, yenilemeden sonra en fazla beş yıl için tahsis edilir. Ücret TRABİS'e değil, kayıt kuruluşuna ödenir.
.com, .net ve benzeri uzantılar
Bu uzantılarda kuralı ICANN koyuyor. Süresi Dolan Kayıtları Kurtarma Politikasına göre kayıt firması bitişten önce en az iki hatırlatma gönderir (yaklaşık bir ay ve yaklaşık bir hafta önce), süre dolduktan sonra da bir hatırlatma daha yollar. Bitişten sonra alan adını ne kadar tutacağına firma karar verir; bu sürenin son sekiz gününde (daha kısa tutarsa tamamında) adres çalışmaz, ama sahibi yenileyebilir. Firma alan adını silerse kayıt merkezinde 30 günlük bir kurtarma süresi başlar; bu sürede yalnız silen firma üzerinden geri alınabilir ve kurtarma ayrıca ücretli olabilir.
| Konu | .com.tr | .com |
|---|---|---|
| Kuralı koyan | TRABİS, İnternet Alan Adları Yönetmeliği | ICANN |
| Hatırlatma | En az üç ay önce, en azından e-postayla | Yaklaşık bir ay ve bir hafta önce, bitişten sonra bir kez daha |
| Bitişten sonra | İki ay kullanım durur, sahibi yenileyebilir | Firmanın tanıdığı süre içinde yenilenebilir (son 8 günde adres çalışmaz); süre firmaya göre |
| Son çare | Yoksa yeniden tahsise açılır | Silinince 30 gün kurtarma, ücretli olabilir |
Bizim önerimiz: süre dolduysa beklemeyin. Kurtarma penceresi kapanırsa alan adını geri almak, onu kimin aldığına bağlı kalır. Ücret tutarlarını kayıt firmaları belirliyor; burada tutar yazmıyoruz, firmanızın sayfasına bakın.
2. Alan adım kimde? Nasıl bakılır?
Herkese açık bir sorguyla. Uzantıya göre iki adres var:
- .tr uzantıları için TRABİS alan adı sorgusu. Alan adını uzantısıyla birlikte yazarsınız (ornek.com.tr gibi).
- .com ve diğerleri için ICANN Lookup.
Sorgu sonucunda dört satıra bakın:
- Kayıt kuruluşu (registrar). Alan adını hangi firmadan aldığınızı gösterir. Yenileme, devir ve transfer bu firma üzerinden yapılır.
- Bitiş tarihi. Takviminize yazın. Hatırlatma e-postasına güvenmeyin; kayıttaki e-posta sizin olmayabilir.
- Ad sunucuları (DNS). Sitenin ve e-postanın hangi sunucuya yönlendiğini belirler. Taşırken değişen satır budur.
- Sahip bilgisi. Çoğu zaman gizlenmiş görünür; .tr sorgusunda sahibinin isteğiyle gizlendiği yazabilir. Bu durumda sahibi öğrenmenin yolu, kayıt kuruluşuna sormak ya da alan adının paneline girip bakmaktır.
Kestirme bir test: alan adının yönetim paneline kendi kullanıcı adınızla girebiliyor musunuz? Giremiyorsanız alan adı büyük olasılıkla eski firmanın hesabında duruyor. Sahip olarak sizin adınız yazsa bile panel onlardaysa yenileme ve DNS kararlarını onlar verir.
3. Siteyi eski firmadan devralma: dört şeyi isteyin
Devralmak tek bir şifre almak değil. Site dört parçadan oluşur ve dördünün de sizde olması gerekir. Konuşmaya bu listeyle gidin, cevapları yazılı alın.
Alan adı sizin adınıza mı?
Sahip olarak işletmenizin ya da sizin adınız yazmalı. Firmanın adı yazıyorsa önce sahip değişikliği gerekir. .tr için yönetmeliğin 13. maddesi açık: alan adları devredilebilir, devir hizmet alınan kayıt kuruluşunun sitesindeki formla yapılır ve devirde kullanım süresi değişmez. Kayıt kuruluşu bu formda belge isteyebilir; listesini kendisine sorun.
Kayıt paneli sizin e-postanızla mı?
Alan adı sizin adınıza olsa bile hesap firmadaysa iki yol var. Birincisi aynı kayıt kuruluşunda hesabı size geçirmek. İkincisi alan adını kendi açtığınız hesaba, gerekirse başka bir kayıt kuruluşuna taşımak. .tr için yönetmeliğin 20. maddesine göre alan adı sahibi istediğinde kayıt kuruluşunu değiştirebilir.
.com gibi uzantılarda taşıma bir transfer koduyla (AuthInfo, EPP kodu) yapılır. ICANN'ın alan adı sahipleri için soru-cevap sayfasına göre kayıt firması bu kodu istekten sonraki beş takvim günü içinde vermek zorunda. Aynı sayfa üç uyarı daha yapıyor: sahip adını, kuruluşu ya da e-postayı değiştirdikten sonra 60 gün içinde başka firmaya transfer yapılamayabilir; süresi dolmuş olması transferi reddetme sebebi değildir, ama önceki dönemin borcu ödenmemişse transfer reddedilebilir. Bu yüzden önce kodu alıp taşıyın, sonra iletişim bilgilerini güncelleyin ya da sırayı kayıt firmanıza sorun.
Hosting erişimi ve tam yedek var mı?
Alan adı adrestir, site hosting'de durur. Eski firmadan şunları isteyin:
- Sitenin bütün dosyaları ve varsa veritabanının dökümü, sıkıştırılmış tek bir yedek olarak.
- Site WordPress gibi bir yönetim paneliyle çalışıyorsa yönetici hesabı, sizin e-postanızla.
- Hosting hesabı sizin adınıza açıldıysa o hesabın erişimi; firmanın sunucusundaysa taşıma için yedek.
- SSL sertifikasının nasıl yenilendiği. Taşımadan sonra uyarı çıkarsa "Bu site güvenli değil" uyarısı yazısına bakın.
Yedeği aldığınız gün açıp içine bakın: dosyalar ve veritabanı gerçekten orada mı? Hosting kapandıktan sonra yedek istemek geç kalmak olabilir.
E-posta nerede duruyor?
Adresiniz alan adıyla bitiyorsa (ornek@isletmeniz.com.tr) e-posta da bu işin parçası. Kutular eski firmanın sunucusunda olabilir; alan adını taşıdığınızda ya da DNS değiştiğinde posta gelmez hâle gelebilir. Taşımadan önce:
- Hangi e-posta adreslerinin kullanıldığını listeleyin.
- Kutulardaki eski postaların yedeğini alın.
- DNS kayıtlarının tam listesini isteyin (A, MX, TXT). TXT kayıtları arasında Google Search Console doğrulaması ve e-posta güvenliği satırları olabilir; yeni sunucuya eksiksiz geçmeli.
4. Firma cevap vermiyor ya da vermiyorsa
Önce isteğinizi yazılı yapın ve neyi istediğinizi tek tek sayın: sahip değişikliği ya da transfer kodu, panel ve hosting erişimi, tam yedek. Alan adı sizin adınıza kayıtlıysa kayıt kuruluşuna doğrudan başvurabilirsiniz; işlemler zaten onun üzerinden yürüyor.
Anlaşmazlık sürerse .tr için başka yollar da var. .tr alan adlarında, uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcılarının işlettiği bir uyuşmazlık çözüm mekanizması var. Her anlaşmazlık buraya gitmez: TRABİS'in sık sorulan sorular sayfasına göre üç şartın birlikte sağlandığını ileri sürmeniz gerekir. Alan adı markanız, ticaret unvanınız ya da işletme adınızla aynı veya benzer olmalı; karşı tarafın bu ad üzerinde hakkı ya da bağlantısı olmamalı; alan adı kötü niyetle alınmış ya da kullanılıyor olmalı. Başvurmak zorunlu değil, mahkeme yolu da açık. Hangi yolun size uyduğu hukuki bir soru; bu yazı hukuki tavsiye değil, bir hukukçuya danışın.
5. Bir daha yaşamamak için
- Alan adı ve hosting sizin adınıza, panel sizin e-postanızla açılsın.
- Kayıt kuruluşunda otomatik yenileme açıksa kartın geçerli olduğundan emin olun.
- Bitiş tarihini takviminize yazın; uzun süreli tahsis (.tr'de en fazla beş yıl) seçeneğini düşünün.
- Teslimde erişim bilgilerini ve son yedeği yazılı alın.
Bu soruları site yaptırmadan önce sormak, sonra devralmaktan kolaydır. Tam listesi web sitesi yaptırmadan önce bilinmesi gerekenler ve web tasarım firması seçerken sorulacaklar yazılarında.
HK Bilişim1'in web tasarım hizmetinde alan adı kaydı, hosting, SSL ve yayına alma kapsamda; site sizin adınıza kayıtlı olur. Mevcut bir siteyi yenilerken de ilk baktığımız şey alan adının kimde olduğu.